ქალაქი თბილისი

 

ქალაქი თბილისი საქართველოს დედაქალაქია, სხვა ქალაქებს შორის იგი ყველაზე დიდია ფართობითაც და

მოსახლეობითაც, ასევე ყველაზე მნიშვნელოვანი ქალაქია ამ ქვეყანაში.

ძველად ქალაქის სახელი ოფიციალურ წერილებსა თუ წყაროებში ტიფლისის(Tiflis) სახელით მოიხსენიებოდა.

1936 წელს ქალაქის სახელწოდება გადაკეთდა და ეწოდა თბილისი(Tbilisi).

სახელწოდება თბილისი მომდინარეობს ცხელი წყლებიდან.

ამ ქალაქში ცხელი წყლები ბუნებრივად ამოჩქებს მიწიდან.

აქედან გამომდინარე თბილისი ცხელ წყლებადაც შეიძლება იწოდებოდეს.

უცხოელები ამ ქალაქის სახელწოდების გამოთქმისას ხშირად არასწორად თიბილისის(Tibilisi) უწოდებენ

ხოლმე.

მაგრამ რეალური სახელწოდება თ’ბილისად(T’bilisi) გამოითქმის.

თბილისი აბრეშუმის გზაზე გადის ამიტომაც იგი ყოველთვის აღმოსავლეთის და დასავლეთის

დამაკავშირებელი ხიდის ფუნქციას ასრულებდა.

თბილისი დღესაც აღმოსავლეთის და დასავლეთის მთავარი სატრანზიტო გზაა.

ნავთობის გადასატანი მილები კასპიის ზღვიდან ევროპისკენ თბილისიდან გადის.

ამიტომ თბილისი აღმოსავლეთის და დასავლეთიდ დამაკავშირებელი და მთავარი სატრანსპორტო გზაა.

ქალაქის გეოგრაფიული მდებარეობის გამო, წლების განმავლობაში აქ სხვადასხვა იმპერიები აწესებდნენ

კონტროლს.

აქედან გამომდინარე ამ ქალაქს დასავლეთის და აღმოსავლეთი ცივილიზაციების კულტურები აქვს

შეთვისებული.

ეს ვარიაციები ნათლად ჩანს ქალაქის არქიტექტურაში და კულტურაში.

დღევანდელი თბილისი ვარდების რევოლუციიდან წარმოდგება.

ამ რევოლუციამ სისხლისღვრის გარეშე ედუარდ შევარდნაძის კორუფციული და ავტორიტეტული

მმართველობის დამხობა გამოიწვია.

ედუარდ შევარდნაძე ამ რევოლუციის შემდეგ თავის საკუთარ სახლში უსაფრთხოდ ცხოვრობდა.

 

ქალაქი თბილისი

თბილისის ისტორია

ადგილობრივი თქმულებებითა და ისტორიების გადმოცემით, ქალაქი თბილისი ვახტანგ გორგასალმა(Vakhtang

Gorgasali) დაარსა.

ვახტანგ მეფე V საუკუნეში ნადირობის პროცესში თბილ წყლებს გადაეყარა.

მაგრამ ეს ისტორია არქეოლოგიური გათხრების შედეგად არ დადასტურებულა,აგრეთვე არსებობს ფაქტი იმისა

რომ ნარიყალა V საუკუნემდე არსებობდა,კერძოდ IV საუკუნეში.

აქედან გამომდინარე შეიძლება ვივარაუდოთ რომ ვახტანგ გორგასალმა ქალაქი კი არ დაარსა, არამედ უკვე

დაარსებული ქალაქი განაახლა.

აფშარიანების დინასტიის დროს, თბილისი ირანის გავლენის ქვეშ არ იყო, ამიტომ კაჯარიის შთამომავალმა, აღა-

მაჰმად ხანმა 1759 წელს თბილისში შემოიჭრა.

აღა-მაჰმად ხანმა ხალხი დახოცა და ქალაქი გაძარცვა.

შაჰის ქალაქში შემოჭრის შედეგად 15 000 მოქალაქე დაიღუპა.

 მან ასევე   მორწმუნე ქრისტიანების თავი, მტკვარში გადაყარა.

 ეს ისტორიული მოვლენა თბილისელ ხალხს როგორც დიდი ტრაგედია ისე  ახსოვს. ხოლო ამ მოვლენას დღესაც

იგონებენ.

XIX საუკუნის დასაწყისში, ქართველმა ხალხმა საშველად რუსეთს მიმართა, რათა თავი გამოეხსნათ, აღა-მაჰმად

ხანის სასტიკი მმართველობისაგან.

1801 წელს თბილისი, რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში შედიოდა.

კაჯრების სასტიკი მმართველობიდან თავის დაღწევის შემდეგ, თბილისის აღმავლობის პერიოდი დაიწყო.

XIX საუკუნის I ნახევარში, თბილისში დაიწყო გზების დაგება.

ამ გზების დაგების შემდეგ,შესაძლებელი გახდა მგზავრობა, კავკასიის რეგიონებში, აგრეთვე

ერევანში,ბაქოში,ბათუმში,ფოთში და რუსეთის მნიშვნელოვან ქალაქებშიც.

XIX საუკუნის 50-იან წლებში თბილისი ეკონომიკისა და კულტურის ცენტრად იქცა.

თბილისში ცხოვრობდნენ, ისეთი მნიშვნელოვანი პირები, როგორებიც არიან ილია ჭავჭავაძე (Ilia Chavchavadze)

და ალექსანდრე გრიბოედოვი (Aleksandr Griboyedov).

 

თავი მეორე

1918 წელს საბჭოთა რევოლუციის დროს, კავკასიის ხალხმა გამოიყენა ვითარება და დამოუკიდებლობისთვის

დაიწყო მოძრაობა.

ამ პერიოდში თბილისმაც მოახერხა, რუსეთის ურდოებისაგან თავის დაღწევა.

მოკლე პერიოდში მთლიანმა კავკასიამ, მოიპოვა დამოუკიდებლობა, რომლის დედაქალაქიც თბილისი გახდა.

ამის შემდეგ, თბილისი საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დედაქალაქი გახდა.(რომელიც

დამოუკიდებელი რესპუბლიკა იყო).

მაგრამ, საქართველოს დამოუკიდებლობა დიდხანს არ გაგრძელებულა. ის 1921 წელს საბჭოთა კავშირის

შემადგენლობაში შევიდა.

ასევე თბილისი რუსეთის მმართველობის ქვეშ მოექცა.

თბილისში ,კომუნისტების პერიოდში, ეკონომიკა და კულტურა განვითარდა.

იმ დროისათვის, თბილისში შეიქმნა მნიშვნელოვანი ინდუსტრიები და ამის გამო თბილისი საბჭოთა კავშირის,

ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან კულტურულ ცენტრად ითვლებოდა.

საბჭოთა კავშირის დაშლის და საქართველოს დამოუკიდებლობის მიღების შემდეგ,, თბილისი მაფიურ და

კრიმინალურ ქალაქად იქცა.

იმ პერიოდში ქალაქში უსაფრთხოება შესუსტდა და ქალაქი სხვადასხვა ბანდების და მაფიების ქვეშ მოექცა.

შევარდნაძის(დასავლეთისკენ ორიენტირებული დიქტატორი) მმართველობის დროს, თბილისში მდგომარეობა

შედარებით დასტაბილურდა.

მაგრამ თბილისი მაინც, უსაფრთხო და მაფიებისგან დაუცველ ქალაქად ითვლებოდა.

ამავე დროს ქალაქის ეკონომიკა გამართული არ იყო.

საბჭოთა კავშირის დროს აშენებულმა ინდუსტრიებმა შეწყვიტეს მუშაობა, ხოლო  თბილისსა და ქვეყნის გარშემო

უმუშევრობამ და სიღარიბემ იმატა.

მაფიის წარმომადგენლები, ამ ქარხნების მოწყობილობებს ყიდდნენ და ამ გაყიდვებიდან შემოსულ თანხებს

პირად ჯიბეებში იდებდნენ.

იმ პერიოდში ძალიან ბევრი ირანელი ჩამოდიოდა, რათა მოწყობილობები იაფად შეეძინათ.

2003 წელს თბილისის მოსახლეობამ მშვიდობიანი საპროტესტოო აქცია ჩაატარა, რის შედეგადაც პარლამენტი დაიკავეს.

ამ საპროტესტო აქციას რომელიც „ვარდების რევოლუციის“ სახელითაა ცნობილი, უსაფრთხოების ძალებიც

შეუერთდა.

შევარდნაძის მთავრობის დაცემით ახალი სახელმწიფო პერიოდი დაიწყო.

ახლა თბილისი არის უსაფრთხო ქალაქი, რომელიც სწრაფად ვითარდება.

 

ქალაქი თბილისი

გეოგრაფია

გეოგრაფიულად, თბილისს და  სტამბულს ერთნაირი სიგანე აქვს.

თბილისი ოთხივე მხრიდან გარშემორტყმულია მთებით.

თბილისი რელიეფიანი ქალაქია.

ქალაქის ყველაზე დაბალი წერტილი ზღვის დონიდან 380 მეტრზეა, ხოლო უმაღლესი წერტილი 770 მეტრში.

თბილისს თავისი რელიეფების გამო ამფითეატრს ამგვანებენ.

მდინარე მტკვარი ქალაქს ორ ნაწილად ჰყოფს.

მდინარე მტკვარი სათავეს თურქეთიდან იღებს და კასპიის ზღვას უერთდება.

ზოგი ისტორიკოსის აზრით, მდინარე მტკვარის სახელი მეფე კიროსის სახელიდან მომდინარეობს.

თბილისში რბილი და საშუალოდ ტენიანი კლიმატია.

ქალაქში საშუალო წლიური ტემპერატურა 12.7°C გრადუსია.

საშუალო ტემპერატურა იანვარში 0.9 °C გრადუსია, ხოლო ივლისში 24.4°C გრადუსი.

აბსოლუტური მინიმალური ტემპერატურა — 23 °C, აბსოლუტური მაქსიმალური 40 °C. ნალექები 560 მმ

წელიწადში.

უხვნალექიანია მაისი (90 მმ), მცირენალექიანი — იანვარი (20 მმ).

თოვლის სახით ნალექი შეიძლება მოვიდეს საშუალოდ 15-25 დღე წელიწადში. გაბატონებულია ჩრდილოეთი და

ჩრდილო -დასავლეთის ქარი, ხშირია აგრეთვე სამხრეთ-აღმოსავლეთის ქარი.

 

კუკლის რუკა